Commotie rondom bloedmobieltejs

De illegale handel in grondstoffen fungeert al jaren als de financiële motor achter het bloederige conflict in Oost-Congo. Op grote schaal wordt er tin, coltan, goud en wolfraam verhandeld. Stuk voor stuk mineralen die we terugvinden in onze mobiele telefoons of laptops.

Alle partijen betrokken

Alle strijdende partijen, of het nu de rebellen zijn van het FDLR, de Mayi Mayi milities of de soldaten van het Congolese leger zijn betrokken bij de illegale handel. Ze beheren de mijnen of controleren de handelsroutes door het opwerpen van wegblokkades voor het heffen van belastingen. De opbrengsten worden gebruikt voor het aankopen van wapens en munitie of voor het uitbetalen van salarissen aan de strijders.

Oorlogvoeren winstgevend

Naar schatting wordt er jaarlijks rond de 180 miljoen dollar in Oost-Congo omgezet. Misschien op wereldniveau geen schokkend bedrag, maar voor de lokale economie in Oost-Congo heeft dit een enorme impact. De lucratieve grondstoffenhandel zorgt ervoor dat het conflict eindeloos kan voortduren. Geen van de strijdende partijen heeft belang bij vredesonderhandelingen. Oorlogvoeren is nu eenmaal veel winstgevender.

Mensenrechtenschendingen

Zowel de rebellen als eenheden van het Congolese leger maken zich schuldig aan grove mensenrechtenschendingen tegenover de lokale bevolking. Met als inzet het beheer en de controle over de lokale mijnen en de handelsroutes.

Moderne slavernij en kinderarbeid

"De werkomstandigheden zijn levensgevaarlijk en mijnwerkers zijn vaak het slachtoffer van afpersing, moderne slavernij en uitbuiting. Ook ronselen de rebellen en het Congolese leger kinderen om voor ze te werken in de mijnen. Met hun onvolgroeide lichaampjes kunnen ze zich makkelijker voortbewegen in de nauwe schachten." zegt Nathalie Ankersmit, woordvoerder bij Niza.

Onderdrukken van lokale bevolking

Maar ook de lokale bevolking rondom de mijnen is regelmatig slachtoffer van ernstige mensenrechtenschendingen. Moord, plundering en seksueel geweld is een veelgebruikt wapen om de dorpelingen te onderdrukken en in het gareel te houden.

Elektronica producten

Een grote afnemer van deze mineralen is de elektronica sector. Tin, coltan, goud en wolfraam wordt verwerkt in onze mobiele telefoons, laptops, MP3-spelers en gameboys. Zo wordt tin gebruikt in het soldeerwerk van het schakelbord, coltan in condensatoren, goud in de bedrading en zorgt wolfraam ervoor dat je telefoon trilt.

Nog geen actie

Hoewel de elektronica sector inmiddels afweet van de mensenrechtenschendingen aan het begin van de productieketen heeft dit nog niet geleid tot krachtig ingrijpen of een vorm van zelfregulering. Tien jaar geleden was dit wel het geval met de ‘bloeddiamant'. De diamantenindustrie heeft toen zelf het initiatief genomen om een certificeringssysteem in het leven te roepen, het zogenaamde Kimberley Proces Certifering Systeem.

Ketenverantwoordelijkheid

"De elektronica sector verschuilt zich nog steeds achter het argument dat ze niet verder dan 3 stappen kan terugkijken in de keten. Ze vinden het beginstadium van de keten - de mijnen in Oost-Congo-  veel te ingewikkeld en ondoorzichtig.' aldus Nathalie Ankersmit. "Wij vinden dat de elektronica sector te makkelijk wegkomt met dit argument en dringen erop aan dat de sector zijn verantwoordelijkheid neemt in het opschonen van hun eigen productieketen."

Eerste eerlijke mobiel

Het wordt tijd dat consumenten een mobiele telefoon of laptop kunnen kopen waar geen bloed aankleeft. Daarom neemt Niza, samen met De Waag het initiatief om de eerste eerlijke mobiele telefoon te bouwen: de FairPhone. Iedereen kan zijn steentje bijdragen aan de FairPhone. Op www.fairphone.nl lees je hier meer over.

Lees hier meer over mijnbouw in Congo